آوريم . به هر حال سطح علمى بدايع الحكم و جلد اول و دوّم مجموعه مصنفات از جلد سوّم بالاتر است . اما اين بدان معنى نيست كه آثار چهارده گانه جلد سوّم بىاعتبار و كم‌اهميت است . آنچنانكه خواهيم ديد ، آثار اين مجلّد با كتب فلسفى بسيارى فلاسفه قابل مقايسه است . پس از بيان مقدماتى و عمومى فوق الذكر نوبت به بررسى تفكيكى و مشروح هر يك از آثار چهارده گانه مىرسد . 1 - رسالة فى احكام الوجود و الماهية معرفى اين رساله در گرو شناخت نسخهء منحصر بفرد خطى مجموعه‌اى است كه حاوى هفت رسالهء آقا على مىباشد ، لذا قبل از هر بحثى به معرفى اين نسخه مىپردازيم . در خزانهء نسخ خطى كتابخانهء عمومى مرحوم آيت الله مرعشى نجفى در قم مجموعه‌اى است به شمارهء 5588 كه به نام مجموعه فلسفى آقا على بن عبد الله مدرس زنوزى ثبت شده است . « 1 » اين مجموعه 143 ورق دارد كه 9 ورق آن سفيد و فاقد مطلب است ( بنابراين 134 ورق مطلب درج شده دارد ) . در اين مجموعه هفت اثر با مشخصات ذيل به چشم مىخورد : در آغاز آن نوشته شده است : « هو الواقف على الضماير ، از كتب موقوفهء اقل الخليقة كلبعلى شرندى بر اولاد ذكور خود ، فلهم التصرف عند القابلية و الاستعداد » . 1 - ورق 1 تا 14 : هذه اشارات الى بعض مقاصد الشواهد الربوبية . 2 - ورق 17 : [ رسالهء فوائد ] 3 - ورق 18 تا 94 : تقريرات متعلقة بمبدء و معاد 4 - ورق 100 تا 123 : [ رسالة فى احكام الوجود و الماهية ]

--> ( 1 ) . فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء عمومى حضرت آيت الله العظمى نجفى مرعشى ، نگارش سيد احمد حسينى ، قم ، 1366 ، جلد 14 ، صفحه 353 - 354 . ايشان تنها رسائل اول ، سوم و پنجم را شناسايى و معرفى كرده در انتها متذكر شده است : « در مجموعه جز رساله‌هاى ذكر شده نوشته‌هاى پراكنده ديگرى نيز آمده است بعلاوه ذكر كرده است كه اين‌دو حاشيه [ حاشية الشواهد و حاشية المبدء و المعاد ] را روى جلد كاتب نسخه از تقريرات زنوزى معرفى كرده ، بدين جهت از نوشته‌هاى ديگرى مىباشد . »